"दिवाळी" (Diwali) ही महत्त्वाची आणि भारताच्या विविध आणि जनप्रिय धार्मिक उत्सव आहे. या उत्सवाची सुरुवात करण्यात ५ दिवस लागतात आणि हे अकसर "प्रकाशाचा उत्सव" असा तरतूद असल्यामुळे "प्रकाशोत्सव" म्हणूनही ओळखले जाते. दिवाळी आपल्याला आदर्श आणि धर्मिक मान्यता आहे आणि त्याच्या सफलतेचा आणि शुभचिंतनाच्या संकेताच्या साथाने साजरा केला जातो.
दिवाळीच्या महत्त्वाच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक पहिल्या दिवशी, लोकांनी दिवाळीच्या दिवाला आणि दीपोच्चवनाच्या साथेच पण म्हणून मनाविला जातो. दिवाळीला पुण्याच्या चिंचवड किल्ल्याच्या महाराजांच्या पर्वकीय विजयाच्या दिवशी साजरा केले जाते. हे उत्सव अनेक म्हणजे आपल्या सुख, संपत्ती, आणि सौख्याच्या देवी लक्ष्मीला पुजन करण्यात साक्षर असले. त्याची खासगी श्राद्धा, आणि धन, ऐश्वर्य, आणि सौख्याच्या प्राप्तीसाठी प्रार्थना केली जाते.
दिवाळीच्या आयोजनामध्ये दीपावल्यांच्या दीपक, दिया, आणि दिवाळी दिवा लाईट केल्याने आपल्या डोळ्यातला अंधकार दूर करण्याचे आणि चांदण्याच्या त्याच्या विजयाच्या प्रतीकस्वरूप सापडतात.
घराण्याच्या सजवणी, विभिन्न रंगाच्या रांगोली, दिया, आणि दीपांची प्रज्वलिती, दिवाळीच्या सजवणीत सहयोग करतात. दिवाळीच्या संदर्भात नियमित वेगवेगळ्या परंपरा आणि संस्कृतीक्रिया आहेत.
दिवाळी उत्सव एका विशेषपणे महत्त्वाच्या पाच दिवसांच्या सिरीस आहे. या पाच दिवसांच्या उत्सवाच्या प्रत्येक दिवशीला आपल्याला विविध क्रिया आणि परंपरा आहेत. दिवाळीच्या पाच दिवसांच्या उत्सवाच्या सोबत, ह्या पाच दिवसांच्या महत्त्वाच्या आयोजनांची मराठीतील व्याख्या दिली आहे.
1. पहिला दिवस - वसुबरस (धनतेरस):
पहिल्या दिवशी, दिवाळीच्या उत्सवाची सुरुवात होते. ह्या दिवशी, धनतेरस, किंवा वसुबरस म्हणजे धन आणि संपत्तीच्या देवी लक्ष्मीला पूजित करण्याची प्रसिद्धिग्रस्त आहे. लोक आपल्या घराण्याची सजवणी करतात, वडिलांच्या साथीने घराची दीप मोहरून प्रज्वलित केली, आणि साजरा केला जातो.
2. दुसरा दिवस - नरक चतुर्दशी:
दुसर्या दिवशी, नरक चतुर्दशी, असा दिवाळीच्या पाककलेच्या दुसर्या दिवसाचा उत्सव आहे. हे दिवस लोकांनी देवतांच्या पूजा केली जाते, आणि धूप, आरती, आणि नैवेद्य प्राप्त करतात.
3. तिसरा दिवस - लक्ष्मी पूजा (दिवाळी):
तिसर्या दिवशी, संपत्तीच्या देवी लक्ष्मीच्या पूजेच्या दिवसाचा उत्सव आहे. ह्या दिवशी, घराण्यातल्या दीपांच्या रूपांतल्या मोहोर्यांचा आयाजन केला जातो. घराण्यातल्या सर्वांनी सजवणी, रंगोली, आणि फूलांच्या डागांची तयारी केली जाते. घराण्यातल्या सजवणीतल्या सर्व किंवळांच्या धीरांची पूजा होते.
4. चौथा दिवस - गोवत्सा द्वादशी:
चौथ्या दिवशी, गोवत्सा द्वादशी किंवा वसुबरस, या दिवसाचा उत्सव आहे. या दिवसाने दुधदेवता कामधेनूला पूजित करण्याची परंपरा आहे.
5. पाचवा दिवस - भैया दूज:
अंतिम दिवशी, भैया दूज किंवा यमद्वितीय हे उत्सव आहे. ह्या दिवशी, भ्रातृभावाच्या बंधाचा संरक्षण किंवा सजवणी केली जाते.
दिवाळीच्या पाच दिवसांच्या उत्सवाची सिरीस महत्त्वाची आणि रंगीन अत्यंत धर्मिकतेच्या आणि सांस्कृतिकतेच्या अध्यायांमध्ये विभागित होतात.
